İnşaatın Finali ve Yeni Dönem: İş Bitirme, İskan ve Bina Kimlik Sertifikası (BKS)

Bir inşaat projesi için temelin atılması ne kadar heyecan vericiyse, yapı denetim sürecinin başarıyla tamamlanıp yapının kullanıma açılması da o kadar kritiktir. 4708 sayılı Kanun, sadece inşaatın yapım aşamasını değil, teslim ve teslim sonrası izlenebilirlik süreçlerini de sıkı kurallara bağlamıştır. <a href="https://www.resibu.com/">Genel Sektör</a> uygulamalarında "iskan alma" olarak bilinen bu final aşaması, artık teknolojinin devreye girmesiyle "Bina Kimlik Sertifikası (BKS)" ile taçlandırılmaktadır. Bu yazımızda, inşaatın bitiş çizgisi olan iş bitirme tutanaklarını, BKS zorunluluğunu ve binaların 5 yılda bir denetlenmesini öngören yeni sistemi mevzuat detaylarıyla ele alıyoruz.

İş Bitirme Tutanağı ve Süreç

Yapı denetim kuruluşunun gözetiminde, ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanan yapılar için sürecin ilk resmi final belgesi "İş Bitirme Tutanağı"dır. Kuruluş, yapının kısmen veya tamamen bittiğini belirten bu tutanağı düzenleyerek onaylanmak üzere ilgili idareye (belediye vb.) sunar. İdare, 15 iş günü içinde yapıyı yerinde inceleyerek tutanağı onaylar veya eksiklik varsa bildirir. Bu aşamada, yapının mimari, statik, elektrik ve mekanik projelerine tam uyumu şarttır. Onaylanan tutanak, yapı denetim kuruluşunun o iş üzerindeki sorumluluk alanını (metrekare bazında) düşürür ve firmanın yeni iş alabilmesi için kotasında yer açar.

Bina Kimlik Sertifikası (BKS) Zorunluluğu

Son yıllarda mevzuata giren en önemli yeniliklerden biri Bina Kimlik Sertifikasıdır (BKS). 4708 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, denetimi tamamlanan her yapıya, teknik ve genel bilgilerinin yer aldığı, üzerinde QR kod (karekod) bulunan bir sertifika asılması zorunludur,. Bu sertifika, binanın girişine, herkesin görebileceği bir yere monte edilir.

Vatandaşlar veya kamu görevlileri bu kodu okuttuklarında; yapının ne zaman yapıldığı, hangi <a href="https://www.resibu.com/networking">Sektör/Firma Adı</a> altında faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşu tarafından denetlendiği, kullanılan beton sınıfı, demir donatı detayları ve zemin etüt verileri gibi kritik bilgilere ulaşabilirler. BKS, bir nevi binanın nüfus cüzdanıdır ve afet durumlarında binaya ait verilere hızlıca ulaşılmasını sağlar.

BKS Bedeli ve Temini

Bina Kimlik Sertifikası, yapı müteahhidi tarafından Bakanlıktan (veya yetkilendirilmiş kuruluşlardan) temin edilir. Sertifika bedelleri her yıl Bakanlıkça belirlenir ve Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılır. Yapı denetim firmaları, iş bitirme aşamasında bu sertifikanın temin edilip edilmediğini ve yerine asılıp asılmadığını kontrol etmekle yükümlüdür. Bu konudaki güncel fiyat ve uygulama duyurularını <a href="https://www.resibu.com/haber">Haber, Duyuru ve Açıklama</a> bölümlerinden takip etmek, süreçte aksama yaşanmaması adına önemlidir.

5 Yılda Bir Periyodik Denetim

İnşaat bittiğinde denetim süreci tamamen sona ermez. Kanuna eklenen madde ile BKS alan yapıların, sertifikanın asılmasını müteakip beşer yıllık periyotlarla yapı denetim kuruluşlarınca denetlenmesi hükme bağlanmıştır. Bu denetimler, Bakanlıkça elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşları tarafından yürütülür.

Bu sistemin amacı, binanın kullanım ömrü boyunca taşıyıcı sistemine zarar verecek izinsiz müdahalelerin (kolon kesme, kaçak kat çıkma vb.) tespit edilmesidir. Periyodik denetimi yapacak personelin <a href="https://www.resibu.com/mesleki-profiller">Meslek ve Profesyonel çalışan</a> yetkinliğine sahip olması ve denetimi mevzuata uygun yapması şarttır. Aksi takdirde, denetimi yapan kuruluş 5 yıl süreyle sorumlu tutulur.

Yıl Sonu Seviye Tespiti

İnşaatı bir takvim yılından diğerine sarkan projeler için "Yıl Sonu Seviye Tespiti" yapılması mali açıdan zorunludur. Yapı denetim kuruluşu, her yılın sonunda yapının fiziki durumunu belirleyen seviye tespit tutanağını hazırlar ve idareye sunar. Bu işlem, yeni yılda uygulanacak hizmet bedeli birim maliyetlerinin doğru hesaplanması ve hakedişlerin hakkaniyetle ödenmesi için gereklidir.

İskan ve 15 Yıllık Sorumluluk

Tüm bu süreçlerin sonunda ilgili idareden "Yapı Kullanma İzin Belgesi" (İskan) alınır. İskan alındıktan sonra yapı denetim kuruluşunun görevi fiilen biter ancak hukuki sorumluluğu devam eder. Kanun, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı oluşacak hasarlarda yapı denetim kuruluşunu, yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren 15 yıl süreyle sorumlu tutar. Bu nedenle, firmaların arşivlerini ve dijital kayıtlarını bu süre boyunca saklaması hayati önem taşır.

Sonuç olarak; BKS ve periyodik denetim sistemleri, Türkiye'nin yapı stokunun izlenebilirliğini artırmayı ve güvenli yapı kültürünü sürdürülebilir kılmayı hedeflemektedir. Müteahhitlerin sertifika temini için gerekli <a href="https://www.resibu.com/satin-alma-talepleri">Tedarik</a> işlemlerini zamanında yapması, iskan sürecinin uzamasını engelleyecektir.