İnşaatın Finali ve Yeni Dönem: İş Bitirme, İskan ve Bina Kimlik Sertifikası (BKS)

İş Bitirme Tutanağı ve Süreç

Yapı denetim kuruluşunun gözetiminde, ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanan yapılar için sürecin ilk resmi final belgesi "İş Bitirme Tutanağı"dır. Kuruluş, yapının kısmen veya tamamen bittiğini belirten bu tutanağı düzenleyerek onaylanmak üzere ilgili idareye (belediye vb.) sunar. İdare, 15 iş günü içinde yapıyı yerinde inceleyerek tutanağı onaylar veya eksiklik varsa bildirir. Bu aşamada, yapının mimari, statik, elektrik ve mekanik projelerine tam uyumu şarttır. Onaylanan tutanak, yapı denetim kuruluşunun o iş üzerindeki sorumluluk alanını (metrekare bazında) düşürür ve firmanın yeni iş alabilmesi için kotasında yer açar.

Bina Kimlik Sertifikası (BKS) Zorunluluğu

Son yıllarda mevzuata giren en önemli yeniliklerden biri Bina Kimlik Sertifikasıdır (BKS). 4708 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, denetimi tamamlanan her yapıya, teknik ve genel bilgilerinin yer aldığı, üzerinde QR kod (karekod) bulunan bir sertifika asılması zorunludur,. Bu sertifika, binanın girişine, herkesin görebileceği bir yere monte edilir.

BKS Bedeli ve Temini

5 Yılda Bir Periyodik Denetim

İnşaat bittiğinde denetim süreci tamamen sona ermez. Kanuna eklenen madde ile BKS alan yapıların, sertifikanın asılmasını müteakip beşer yıllık periyotlarla yapı denetim kuruluşlarınca denetlenmesi hükme bağlanmıştır. Bu denetimler, Bakanlıkça elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşları tarafından yürütülür.

Yıl Sonu Seviye Tespiti

İnşaatı bir takvim yılından diğerine sarkan projeler için "Yıl Sonu Seviye Tespiti" yapılması mali açıdan zorunludur. Yapı denetim kuruluşu, her yılın sonunda yapının fiziki durumunu belirleyen seviye tespit tutanağını hazırlar ve idareye sunar. Bu işlem, yeni yılda uygulanacak hizmet bedeli birim maliyetlerinin doğru hesaplanması ve hakedişlerin hakkaniyetle ödenmesi için gereklidir.

İskan ve 15 Yıllık Sorumluluk

Tüm bu süreçlerin sonunda ilgili idareden "Yapı Kullanma İzin Belgesi" (İskan) alınır. İskan alındıktan sonra yapı denetim kuruluşunun görevi fiilen biter ancak hukuki sorumluluğu devam eder. Kanun, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı oluşacak hasarlarda yapı denetim kuruluşunu, yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren 15 yıl süreyle sorumlu tutar. Bu nedenle, firmaların arşivlerini ve dijital kayıtlarını bu süre boyunca saklaması hayati önem taşır.