Yüksek Yapıların Yıkımında Yeni Dönem: Patlayıcılı Yıkım ve Asbest Denetimi İçin Kritik Zirve

Kentsel dönüşüm sürecinin hızlanmasıyla birlikte, kullanım ömrünü tamamlamış yüksek katlı binaların güvenli bir şekilde yıkılması Türkiye'nin en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ocak 2025'te başlattığı Ar-Ge çalışmalarını tamamlayarak "Yüksek Yapıların Yıkımına Dair Esaslar Taslağı"nı hazırladı. Bu kritik düzenleme, 9 Ocak 2026 Cuma günü Ankara'da düzenlenecek değerlendirme toplantısında sektör paydaşlarıyla ele alınacak,.

Kontrollü Yıkım: Güvenlik ve Mühendislik

Yüksek yapıların yıkımı, sadece bir binanın ortadan kaldırılması değil, çevresel etkileri, iş güvenliği ve atık yönetimiyle birlikte ele alınması gereken karmaşık bir mühendislik sürecidir. Mevcut "Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik" kapsamında, bina yüksekliği 21.50 metreyi aşan veya ikiden fazla bodrum katı bulunan binaların yıkımında fenni mesuliyetin üstlenilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Yeni taslak ile bu kuralların daha da sıkılaştırılması ve teknik detayların netleştirilmesi hedefleniyor.

Yıkım mühendisliği, mimari ve yapısal bilgilerin tecrübe ve doğru ekipmanla birleştirilmesini gerektirir. Hazırlanan taslak yönetmelik, yıkım planlarının hazırlanmasından statik analizlerin yapılmasına kadar birçok detayı içerecektir. Özellikle "Yıkım Planı" hazırlanması, yapının statik durumu, komşu binalara etkisi ve tehlikeli atık envanterini içermesi bakımından hayati önem taşımaktadır,.

Patlayıcı ile Yıkım: Hız ve Risk Yönetimi

Yüksek katlı yapıların yıkımında kullanılan teknikler arasında "Patlayıcı ile Yıkım" (Toptan Göçürme), zaman ve maliyet açısından büyük avantajlar sunmaktadır. Özellikle 16 kat ve üzeri yapılarda patlayıcı kullanımı, makine ile yıkıma göre maliyet ve süre açısından çok daha verimli sonuçlar vermektedir. Ancak bu yöntem, yüksek uzmanlık ve güvenlik önlemleri gerektirir.

Bakanlığın yeni düzenlemesi, patlayıcı kullanımında şarj miktarının belirlenmesi, delik geometrisi, ateşleme sırası ve çevresel güvenlik (toz, titreşim, parça savrulması) konularında net standartlar getirmeyi amaçlamaktadır,. Patlayıcı ile yıkım öncesinde yapının taşıyıcı sisteminin zayıflatılması ve ağırlık merkezinin kontrolü gibi kritik mühendislik hesaplamaları, yönetmeliğin odak noktalarından biri olacaktır.

Asbest Tehlikesi ve Çevresel Koruma

Yıkım süreçlerindeki en büyük görünmez tehlike ise asbesttir. Kentsel dönüşüm kapsamında yıkılacak binaların birçoğunda asbestli malzeme bulunma riski yüksektir. Yönetmelik taslağı, yıkım öncesinde asbest envanterinin çıkarılmasını ve asbestli imalatların sökülüp uzaklaştırılmasını zorunlu kılmaktadır,. Asbest sökümü, özel eğitim almış uzmanlar tarafından, karantina koşullarında ve kişisel koruyucu donanımlar kullanılarak yapılmalıdır. Bu süreçte tedarik edilecek koruyucu ekipmanların standartlara uygunluğu denetlenecektir.

Ayrıca, yıkım atıklarının yönetimi ve geri dönüşümü de (seçici yıkım) yeni düzenlemenin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Yapıdaki geri dönüştürülebilir malzemelerin yıkım öncesinde sökülerek ekonomiye kazandırılması, "Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği" ile uyumlu hale getirilecektir,.

Sektör Profesyonellerine Çağrı

Bu yeni düzenlemeler, yıkım firmalarının (firma) operasyonel süreçlerini kökten değiştirecektir. Firmaların, bu yeni standartlara uyum sağlamak için makine parklarını yenilemeleri ve personellerine eğitim aldırmaları gerekecektir. Ayrıca, bu alanda uzmanlaşmış mühendis ve teknik personel ihtiyacı artacak, bu da iş arayanlar için yeni fırsatlar doğuracaktır.

Ankara'da düzenlenecek toplantı, güvenli ve çevreye duyarlı bir yıkım sektörü oluşturmak adına atılan tarihi bir adımdır. Sektördeki tüm paydaşların bu süreci yakından takip etmesi gerekmektedir.