Mesleki Profil Detay

ZC ve ZD zemin sınıflarında, perde elemanlarının bilinçsiz şekilde artırılmasıyla yapının yatay rijitliğinin yükselmesi ve doğal periyodun kısalması, yapıyı kısa periyot–yüksek ivme bölgesine taşımakta mıdır? Bu durumda artan taban kesme kuvvetleri ve kırılgan hasar riski göz önüne alındığında, rijitliği artırmak yerine enerji sönümleme (damping) sistemleriyle deprem etkisini azaltmak daha davranış temelli ve rasyonel bir çözüm değil midir?

ZC ve ZD zeminlerde perde sayısının veya perde sisteminin bilinçsiz şekilde artırılması, yapının rijitliğini aşırı yükselterek doğal periyodun kısalmasına neden olabilir mi? Bu durum, yapının deprem tasarım spektrumunda yüksek ivme bölgesine girmesine ve dolayısıyla artan taban kesme kuvvetleriyle ani ve ağır hasar riskine maruz kalmasına yol açmaz mı? Bu nedenle çözüm, çok perde yapmak değil, doğru yerde ve doğru davranışı hedefleyen perde sistemi kurmak değil midir?

Aynı bütçeyle daha az daire ama daha güvenli yapı yapmak mı, yoksa daha çok daire ama daha yüksek risk mi?

Onyx taşı, yarı saydam kristal yapısı sayesinde ışığı geçirerek LED aydınlatma ile birlikte benzersiz bir görsel derinlik oluşturur. Tezgâh, ada, duvar paneli ve arka aydınlatmalı dekoratif yüzeylerde kullanıldığında damar yapısı homojen şekilde vurgulanır. Düşük ısı yayan LED sistemleri, onyxin mikroyapısını korur ve renk stabilitesini sağlar. Doğru taşıyıcı altlık, epoksi takviye ve homojen ışık dağılımı ile onyx yüzeyler hem estetik hem de uzun ömürlü yüksek performans sunar.

Ayakta kalmak değil, hasarı sınırlamak esas alındı
Gelişmiş ülkelerde erken dönemden itibaren şu fark vardı:
• Göçmeyen ama ağır hasarlı bina = başarısız bina
• Depremden sonra kullanılabilen bina = başarılı bina
Bu nedenle:
• kat ötelenmesi kontrol edildi,
• cephe–tesisat–dolgu duvar etkileşimi dikkate alındı,
• bakım ve yenileme kültürü oluşturuldu. 100 yıllık birçok yapı:
• defalarca yenilendi,
• enerji performansı artırıldı,
• iç mekânlar değiştirildi,
ama taşıyıcı sistem korundu.

Konut, Türkiye’de nihai kullanıcı için çoğu zaman hayat boyu birikim demektir. Bu birikim depremde “göçmese bile oturulamaz” seviyede hasar alıyorsa, ülke çapında görünmeyen ama devasa bir ekonomik yara açılır. Neden 30–40 yıl değil, daha uzun ömürlü bina hedefi şart?

1) Ulusal serveti korur

Konut stokunun büyük kısmı halkın tasarrufudur. Deprem sonrası:
• ağır onarım / güçlendirme,
• kira–taşınma,
• iş kaybı,
• değer kaybı,
• kredi temerrüdü
zinciri başlar. Bu, hane bilançolarını bozar.

Süreksiz mimari “yasak” değildir;
ama düşük mühendislik seviyesiyle affetmez.
Bu tip yapılar ya ileri mühendislikle yapılır
ya hiç yapılmaz.

DEPREM SÖNÜMLEYİCİLER (DAMPERLER)

Asimetrik yapılar için oyun değiştirici olabilir

Türler:
• Viskoz damper
• Sürtünmeli damper
• Ayarlı kütle sönümleyici (TMD)
• Taban izolasyonu (en pahalı ama en etkili)

Gerçek:
• Sistemi kurtarmaz
• İyi sistemi mükemmele yaklaştırır

Kötü taşıyıcı sistem + damper = hala riskli

2️⃣ Peki İleri Teknolojilerle Çözüm Mümkün mü?

Evet. Ama bu artık “ileri mühendislik” alanıdır.

3️⃣ ÇELİK + BETONARME KOMPOZİT SİSTEMLER (EN GÜÇLÜ ÇÖZÜM)

Nasıl çalışır?
• Betonarme çekirdek (perde + kolon)
• Çelik moment çerçeveler
• Çelik çaprazlar (X, V, K)
• Kompozit döşemeler

Avantajı
• Torsiyonu aktif olarak kontrol eder
• Yük yolu tanımlıdır
• Plastik mafsallar kontrollü bölgelerde oluşur
• Süreksiz mimariye en toleranslı sistem

Asimetrik mimaride en güvenilir çözüm

1️⃣ Süreksiz ve Asimetrik Sistem Neden Tehlikelidir?

Deprem, düzeni sever. Süreksizlik şu riskleri doğurur:
• Torsiyon (burulma) → bazı kolon/perdeler aşırı zorlanır
• Yumuşak kat etkisi
• Beklenmeyen plastik mafsal yerleri
• Ani göçme mekanizmaları

Mimari düzensizlik = kuvvet yollarının belirsizliği

Bu nedenle sıradan betonarme + perde ekleyelim yaklaşımı genellikle yetersiz ve tehlikelidir.

Süreksiz, simetrik olmayan ve mimari olarak düzensiz binalar depreme dayanıklı çözülebilir mi?

Kısa cevap:
👉 Evet, çözülebilir.
👉 Ama “klasik betonarme” ile değil.
👉 Mühendislik seviyesi yükseltilmeden asla güvenli değildir.

Burada mesele “olur mu / olmaz mı” değil; hangi bedelle, hangi disiplinle ve hangi risk yönetimiyle sorusudur.

Sap2000 ve Advance Steel programlarını kullanarak, radye temel, kompozit kolon ve portal steel frame sistemle kurguladığımız bu hangar tipi kır evi; içi taş yünü dolgulu izotuğla ve dışta 25 cm kalınlığında çekiçle işlenmiş Assos andezit taşıyla oluşturulan 45 cm’lik dış duvar kesiti sayesinde, taşıyıcı sistem, yalıtım ve cephe kabuğunun tek bir mühendislik mantığıyla bütünleştiği, uzun ömürlü ve yüksek performanslı bir yapı yaklaşımını benimsedik.

Kompozit taşıyıcı elemanlar, deprem bölgelerinde alternatif ve güçlü bir çözüm olarak kapasite, stabilite ve sünekliği birlikte artırır;deprem enerjisinin kontrollü sönümlenmesine ve göçmenin geciktirilmesine katkı sağlar. Özellikle zemin kat gibi kritik bölgelerde yapısal güvenliği yükseltir. Ancak tek başına yeterli değildir. Kesme tasarımı,kolon–kiriş birleşimleri, rijitlik dağılımı ve perde/çekirdek kurgusu doğru kurulmazsa beklenen performans elde edilemez; risk yalnızc bşk elemanlr aktarlr

2) Kolonlarda depremde en kritik hasar mekanizmaları

Zemin katta kolonlar aynı anda şunları yaşar:
• Yüksek eksenel yük + yüksek moment (P–M etkileşimi)
• Büyük kesme kuvveti (V)
• Büyük yer değiştirme talebi (drift)

Kolonun güvenliği iki ana sınırla biter:

(a) Kesme kırılması (gevrek)
Kesme kapasitesi yetersizse kolon ani kırılır (en tehlikelisi).

(b) Donatı burkulması / beton ezilmesi (süneklik kaybı)
Etriye yetersizse beton parçalanır, boyuna donatı burkulur → taşıma hızla düşer.

Zemin kat kolonları neden en çok fail olur?

1) Yumuşak kat / zayıf kat mekanizması

Zemin kat genelde:
• daha yüksek kat yüksekliği (dükkan/otopark),
• daha az dolgu duvar,
• daha büyük açıklık
nedeniyle üst katlara göre daha az rijit kalır.

Depremde kat kesme kuvveti ve ötelenme zemin katta yığılır → kolonlar aşırı zorlanır.

Temel fikir: zemin kat “sigorta” değildir; en kritik halkadır.

Gerçek dünya lineer değildir.
Yükler değişkendir,
zemin belirsizdir,
zaman yorucudur.

Bu nedenle mühendis;
hesabı sadeleştirir,
emniyet payını büyütür,
detayı artırır.

“Yeterli” olanla yetinmek,
bilinçli risktir.
“Doğru” olanı yapmak ise
mesleki zorunluluktur.

İyi yapılar konuşmaz.
Dayanır.

⸻

#MühendislikDisiplini #EmniyetPayı #YapıBilimi #Sorumluluk #KalıcıSistemler

Gerçeklik basit değildir; bu yüzden emniyet payı şarttır.

Gerçek mühendislik pahalı değildir.
Hatasızlığa, uzun ömre ve sorumluluğa yatırım yapar.

Bugün ayakta kalan yapılar, markalar ve sanayi;
“çabuk yapanların” değil, doğru yapanların eseridir.

Önce akıl.
Önce sistem.
Önce mühendislik.

Sonra estetik gelir,
sonra hız,
sonra kazanç.

#MühendislikAklı #Bilim #Disiplin #Sistem #KalıcıYapılar #UzunÖmür